تحلیل اجتماعی-شناختی گفتمان نقایض جریر و اخطل بر اساس الگوی وندایک | ||
| ادب عربی | ||
| مقاله 7، دوره 12، شماره 2، تابستان 1399، صفحه 109-132 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jalit.2019.275833.612031 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن اعظمی خویرد* 1؛ عبدالباسط عرب یوسفآبادی2 | ||
| 1استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران | ||
| 2استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه زابل | ||
| چکیده | ||
| گفتمان متون ادبی از منظرهای مختلفی قابل بررسی است و سطوح گوناگون آن در ابعاد کلان و خُرد مورد ارزیابی قرار میگیرد. تحلیل گفتمان امکان دستیابی به برداشتی عمیق از متن را فراهم میآورد. این شاخه از تحلیل میتواند جایگاه ویژهای در برجستهسازی و حاشیهرانیهای گفتمان شاعران داشته باشد و تعاملات زبانی آنها را با ساختارهای ایدئولوژیک کشف نماید. ازجمله پدیدههای ادبی زبان عربی که بر پایة برجستهسازی و حاشیهرانی بنا شدهاست، نقایض جریر و اخطل است. این دو شاعر در بیشتر نقایضشان با استفاده از ابزارهای گفتمانی خاص، در پی برجستهسازی هویت خود و حاشیهرانی هویت رقیب هستند. در پژوهش حاضر تلاش بر آن است تا با تکیهبر روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به مربع ایدئولوژیک وندایک، سطوح گفتمانی نقیضة «اِنعَقْ بِضَأنِکَ یا جَریرُ» از اخطل و «قَبَحَ الإِلَهُ وُجوهَ تَغْلِبَ» از جریر بررسی شود. وندایک در الگوی پیشنهادیاش به مطالعة استراتژیهای متن و گفتار میپردازد و رابطة آنها را با بافتار اجتماعی و سیاسی مورد مطالعه قرار میدهد. برداشت نهایی نشان میدهد که برجستهسازی نکات منفیِ دیگری در هر دو نقیضه از بسامد بسیار بالایی (66% اخطل و 71% جریر) برخوردار است، با این تفاوت که جریر به نسبت اخطل در استفاده از سطوح گفتمانی معنی، ساختهای صوری، دستور زبان و صورتهای گفتمان، موفقتر عمل کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل گفتمان انتقادی؛ وندایک؛ برجستهسازی؛ حاشیهرانی؛ نقایض؛ اخطل؛ جریر | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,316 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 757 |
||