بررسی سیمای حوضه آبریز کارون بزرگ در شرایط بهرهبرداری از طرحهای توسعهی در دست مطالعه یا اجرا مبتنی بر رویکرد پویایی سامانه | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| مقاله 17، دوره 51، شماره 2، اردیبهشت 1399، صفحه 489-501 اصل مقاله (1.27 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2019.284941.668252 | ||
| نویسندگان | ||
| مهری عبدی دهکردی* 1؛ امید بزرگ حداد2؛ عبدالرحیم صلوی تبار3 | ||
| 1دانشجوی دکتری؛ گروه مهندسی آبیاری و آبادانی؛ دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی؛ پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران؛ کرج؛ ایران. | ||
| 2استاد؛ گروه مهندسی آبیاری و آبادانی؛ دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی؛ پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران؛ کرج؛ ایران. | ||
| 3مشاور مدیر عامل در مسائل منابع آب، شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس. | ||
| چکیده | ||
| در این مطالعه تأثیر بهرهبرداری از طرحهای انتقال بین حوضهای آب و طرحهای توسعه کشاورزی در دست مطالعه یا اجرا در رفتار سامانه حوضه آبریز کارون بزرگ بررسی شده است. برای این منظور سامانه حوضه آبریز کارون بزرگ مشتمل بر شش سد در حال بهرهبرداری، پنج طرح انتقال بین حوضهای آب موجود، 12 مصرفکننده شرب و صنعت، هفت مصرفکننده پرورش ماهی و 34 مصرفکننده کشاورزی با استفاده از یک مدل مبتنی بر رویکرد پویایی سامانه (SDM) شبیهسازی گردید. همچنین در این مدل وسیع و پیچیده علاوه بر کمیت آب، کیفیت آن نیز مدلسازی شده است. در ادامه رفتار سامانه در شرایط بهرهبرداری از 7 طرح انتقال بین حوضهای آب در دست مطالعه یا اجرا و نه طرح توسعه کشاورزی در دست مطالعه یا اجرا مورد بررسی قرار گرفت. در هر دو حالت توانایی سامانه حوضه آبریز کارون بزرگ در تولید انرژی برقآبی و نیز تأمین نیازهای مصرفکنندگان پاییندست بر اساس شاخصهای کارایی اطمینانپذیری، بازگشتپذیری و آسیبپذیری ارزیابی شد. نتایج نشاندهنده آن است که در صورت بهرهبرداری از تمامی طرحهای انتقال بین حوضهای آب در دست مطالعه یا اجرا، انرژی مطمئن تولیدشده در سامانه بهمیزان 28% نسبت به شرایط موجود کاهش خواهد یافت. این میزان بهدلیل نقش حوضه آبریز کارون بزرگ در تولید انرژی برقآبی کل کشور بهویژه در طول ساعتهای اوج مصرف از اهمیت بسیار برخوردار است. همچنین نتایج بیان کننده آن است که در دو حالت شرایط موجود و بهرهبرداری کامل از طرحهای انتقال بین حوضهای آب و طرحهای توسعه کشاورزی در دست مطالعه یا اجرا، اطمینانپذیری، بازگشتپذیری و آسیبپذیری سامانه در محل رودخانه کارون جنوب بهترتیب مقادیر 9/70، 67/60 و 33/36 (شرایط موجود) و 3/51، 4/49 و 66/72 را به خود اختصاص خواهد داد. ترسیم نمودارهای پهنهبندی کمیت و کیفیت جریانهای برداشتی در محل هر یک از مصرفکنندگان، مؤکد این نکته است که اگرچه در محدوده رودخانههای کارون شمال و دز تأثیرپذیری مصرفکنندگان از بهرهبرداری از طرحهای انتقال بین حوضهای آب و طرحهای توسعه کشاورزی در دست مطالعه یا اجرا بهمراتب کمتر از حوضه رودخانه کارون جنوب است اما در صورت ادامه روند بهرهبرداری از سامانه در شکل کنونی آن و بدون توجه به مفهوم مدیریت یکپارچه منابع و مصارف علاوه بر کاهش قابلتوجه تولید انرژی برقآبی، سامانه حوضه آبریز کارون بزرگ هم ازنظر کمی و هم ازنظر کیفی توانایی تأمین نیازهای مصرفکنندگان واقع در حوضه رودخانه کارون جنوب و بهویژه بخشهای انتهایی آن را نخواهد داشت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رویکرد پویایی سامانه؛ انتقال بین حوضهای آب؛ توسعه کشاورزی؛ شاخصهای کارایی؛ حوضه آبریز کارون بزرگ | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,667 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 971 |
||