تحلیل رویکرد و راهکار روزنامة حبلالمتین کلکته در قبال ترقی و علوم جدید (1313- 1328ق) براساس نظریة انتقادی | ||
| پژوهشهای علوم تاریخی | ||
| مقاله 10، دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 19، شهریور 1398، صفحه 173-191 اصل مقاله (504.49 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhss.2019.268940.473049 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی فرجی* | ||
| استادیار مؤسسة تاریخ و فرهنگ ایران دانشگاه تبریز | ||
| چکیده | ||
| حکومت قاجاریه پس از مواجهه با تهدیدات نظامی و اقتصادی تمدن جدید، در چند مقطع با محوریت اقتباس علوم و فنون جدید، برای اصلاح و نوسازی بخشهایی از نهادها و تأسیسات دولتی اقدام کرد. افزونبراین، با آشنایی ایرانیان با تحولات و اندیشههای جدید، در این دوره شاهد شکلگیری اندیشههای انتقادی و گفتمانهای ترقی در جامعه هستیم. روزنامة حبلالمتین کلکته یکی از مهمّترین مطبوعات دهههای پایانی دورۀ قاجاریه است که در گفتمان ترقیخواهانة خود، بر اقتباس علوم جدید بسیار تأکید دارد. تحقیق حاضر در تلاش است تا به انتقاد از رویکرد و راهکار این روزنامه در قبال ترقی و علوم جدید بپردازد و به این پرسش اساسی پاسخ دهد که براساس پارادایم نظریة انتقادی، تبیین حبلالمتین از نسبت ترقی با علوم جدید و نیز راهکار ترقی این نشریه مبنی بر اقتباس علوم جدید، با چه نواقص و مشکلاتی مواجه است؟ یافتههای تحقیق بر اساس روش توصیفی- تحلیلی و بهرهگیری از رهیافت نظریة انتقادی، نشان میدهد که نشریۀ مذکور، درکی از کلیت تمدن جدید و چگونگی تکوین آن براساس نسبت دیالکتیک تحولات و فرآیندهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نداشت و با رویکردی اثباتگرایانه، ترقی اروپا و همة جوامع را با بهکارگیری علوم جدید تبیین کرده و اقتباس این علوم را بدون توجّه به ضرورت تحول و همراهی ساختارهای ایران و شکلگیری فرآیندهای لازم، بهعنوان راهکار ترقی ترویج کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ترقی؛ علوم جدید؛ علوم قدیم؛ نظریة انتقادی؛ حبلالمتین کلکته | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,093 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 803 |
||