ارزیابی آسیبپذیری سکونتگاههای روستایی در مقابل مخاطرات محیطی (موردمطالعه: شهرستانهای بیرجند و خوسف) | ||
| پژوهش های روستائی | ||
| مقاله 6، دوره 10، شماره 2، تابستان 1398، صفحه 244-257 اصل مقاله (3.75 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrur.2019.264124.1277 | ||
| نویسندگان | ||
| جواد میکانیکی1؛ مرتضی اسمعیل نژاد1؛ محمد اکبرپور* 2 | ||
| 1دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. | ||
| 2استادیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. | ||
| چکیده | ||
| رفتار مخاطرات طبیعی در طی زمان منجر به تخریب بنیانهای طبیعی و انسانساخت نقاط روستایی میگردد. تحلیل فضایی مخاطرات و ارتباط آن با محیط انسانساخت میتواند درک فضایی ما را نسبت به روابط فضایی تبیین کند. شهرستانهای بیرجند و خوسف یکی از مناطق ناپایدار جمعیتی طی دو دهه اخیر بودهاند. مخاطرات محیطی مانند خشکسالی، بحران آب و ریزگردها پیشران ناپایداری این روستاها شده و باعث تخلیه جمعیت روستایی در این منطقه گشتهاند. این پژوهش با رویکردی کاربردی به ارزیابی مخاطرات محیطی محدوده موردمطالعه پرداخته و نقش آنها را در ناپایداری روستاهای منطقه بررسی نموده است. برای انجام این پژوهش نخست به ایجاد پایگاه دادهای مهمترین مخاطرات محیطی (خشکسالی، زلزله، یخبندان، گردوغبار، شوری و سختی آب) در محیط جی.آی.اس صورت گرفت و با استفاده از روشهای وزن دهی فازی نقشه نهایی مخاطرات محدوده تهیه و نقاط داغ و سرد آن شناسایی و الگوهای خطر آشکار شد. سپس پایگاه جمعیتی 540 روستای منطقه برای شش دوره سرشماری (1395-1355) با استفاده از نظرسنجی درباره شدت، فراوانی مخاطرات و میزان تابآوری روستایی با تهیه پرسشنامه تخصصی ویژگیهای مخاطرات محیطی منطقه واکاوی گردید. نتایج نشان میدهد که 250 روستا دارای رشد جمعیتی صفر و منفی میباشند. مناطق جنوبی و شمالی منطقه دارای شدت آسیبپذیری بالایی هستند. همچنین 47 درصد از منطقه در پهنه خطرپذیری شدید قرار دارند که مشتمل بر67 سکونتگاه است در این پهنه واقع گردیدهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ناپایداری؛ تحلیل فضایی؛ مخاطرات؛ آسیبپذیری؛ خوسف و بیرجند | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,801 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,295 |
||