رویکردهای «عقلانی» و «اجتماعی» به تاریخنگاری علم و معضل «غیرتاریخی» بودن | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 3، دوره 14، شماره 1 - شماره پیاپی 20، مرداد 1395، صفحه 41-57 اصل مقاله (556.89 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2019.259821.371454 | ||
| نویسنده | ||
| حسین شیخ رضائی* | ||
| مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور | ||
| چکیده | ||
| در این نوشته ابتدا پیشنهادهای توماس کوهن در خصوص نقش عوامل بیرونی و اجتماعی را در تاریخ علم مرور خواهیم کرد. سپس به دو رویکرد عقلانی و اجتماعی در تاریخنگاری علم که هر دو واکنشی به سخن کوهن بودهاند اشاره میکنیم. نشان خواهیم داد که تاریخنگاری عقلانی به مشکل غیرتاریخی بودن مبتلا است و دلایل معرفتی کنشگران تاریخی را در تبیینهای خود دخالت نمیدهد. علاوه بر این، چنین رویکردی با خلط تبیین و توجیه اصولاً فاقد توان تبیینی است. در ادامه، بررسی خواهیم کرد که رویکرد اجتماعی تا چه حد در معرض خطر غیرتاریخی بودن است. با دفع شبهۀ غیرتاریخی بودن نشان خواهیم داد که خطر توسل به آگاهی کاذب در کمین رویکرد اجتماعی است. دفع این خطر نیازمند به دست دادن الگویی مناسب برای رابطه میان امر عقلانی و امر اجتماعی است. یک گزینۀ پیشنهادی تبعیت از یگانهانگاری بیقاعده است که تبعات مهمی برای تاریخنگاری علم خواهد داشت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تاریخنگاری علم؛ تبیین غیرتاریخی؛ رویکرد اجتماعی؛ رویکرد عقلانی؛ یگانهانگاری بیقاعده | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 769 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 488 |
||