بررسی کمی و کیفی اسانس تودههایی از پونهسا (Nepeta spp.) و تعیین کارآمدی اجزای اسانس در بررسی روابط درون و بینگونهای | ||
| علوم باغبانی ایران | ||
| مقاله 1، دوره 49، شماره 3، پاییز 1397، صفحه 601-612 اصل مقاله (865.77 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijhs.2018.209518.1028 | ||
| نویسندگان | ||
| نجمه هادی1، 2؛ عبدالعلی شجاعیان* 3؛ فاطمه سفیدکن4؛ علی اشرف جعفری5 | ||
| 1دانشجوی سابق دکتری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس | ||
| 2استادیار پژوهشی بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 3استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 4استاد بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، مؤسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 5استاد بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| پونهسا (Nepeta) از بزرگترین جنسهای تیره نعنا بوده و ایران از خواستگاههای اصلی آن است. در مورد بررسی فعالیتهای زیستی متابولیتهای ثانویه جنس پونهسا، گزارشات متعددی وجود دارد که نشاندهنده اهمیت این جنس است. در این پژوهش، کمیت و کیفیت اسانس 12 توده از گونههای ایرانی پونهسا، N. cataria، N. menthoides و N. crassifolia، کشتشده در منطقه غرب تهران، مطالعه شد. همچنین، کارآمدی اجزای اسانس، در بررسی روابط درون و بین گونهها ارزیابی شد. اندامهای گیاهی در مرحله گلدهی کامل، برداشت شده و پس از خشکشدن در سایه، بهروش تقطیر با آب، اسانسگیری شدند. بررسی کمی و کیفی اجزای اسانس، بهترتیب با استفاده از دستگاههای GC و GC/MS انجام شد. بهمنظور تعیین نقش هر یک از اجزای اسانس در تنوع درون و بینگونهای، از روش تجزیه به مؤلفههای اصلی استفاده شد. بیشترین بازده اسانس به توده مرکزی از گونه N. cataria (5/2 %) تعلق گرفت. در گونه N. cataria، نپتالاکتونII (a4-آلفا، 7-آلفا، a7-بتا نپتالاکتون)، در گونه N. menthoides، دو جزء 1،8- سینئول و نپتالاکتون II و در N. crassifolia، سه جزء نپتالاکتونI (a4-آلفا، 7-آلفا، a7-آلفا نپتالاکتون)، 1،8- سینئول و نپتالاکتون II، ترکیب(های) غالب اسانس را تشکیل دادند. گونههای N. crassifolia و N. cataria بهترتیب از نظر میزان نپتالاکتونI و II، جایگاههای اول را بهخود اختصاص دادند. از نظر میزان کل نپتالاکتون در اسانس، گونه N. cataria (1/99-8/97%) رتبه اول را داشت. همچنین، نتایج، کارآمدی اجزای اسانس در تمایز گونهها و تعیین روابط درون و بین گونهها را به اثبات رساند. در این پژوهش، بر اساس اجزای اسانس، گونههای N. crassifolia و N. cataria در یک گروه مجزا از گونه N. menthoides قرار گرفتند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسانس؛ پونهسا؛ تیره نعنا؛ روابط درون و بینگونهای؛ نپتالاکتون | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,241 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,029 |
||