نفوذ تفسیرهای عرفانی در ذهن و زبان مولانا | ||
| ادب فارسی | ||
| مقاله 6، دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 20، اسفند 1396، صفحه 101-116 اصل مقاله (853.8 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2018.210344.694 | ||
| نویسنده | ||
| مریم مشرف المُلک* | ||
| دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| نفوذ قرآن و تفسیر قرآن در مثنوی بسیار زیاد است؛ بهگونهایکه مثنوی را به گنجینة تفسیر قرآن بدل ساخته است، امّا در میان تفسیرهای مختلفی که مورد استفادة مولانا بوده تاکنون به تفسیرهای عرفانی چهار قرن اوّل کمتوجّهی شده است. در این مقاله با تکیه بر تفسیر سهل بن عبدالله تستری (وفات: 283ق) و ابوعبدالرّحمن سُلَمی (وفات: 412ق) نشان میدهیم که رویکرد باطنی مولانا به قرآن و شیوۀ تأویل آیات قرآنی در مثنوی، متأثّر از تفسیرهای عرفانی کهن است. موضوعاتی چون جدال با نفس، تعبیر از نفس به بت و «عِجل» (گوساله)، مکر نفس، و همچنین فرازهایی از آداب صوفیّه چون جوع و اکل حلال و پرهیز از آزار و نوعدوستی، در این تفسیرها آمده که در مثنوی بازتاب یافته است. همچنین موضوعات دیگری چون مکر و استدراج الهی، توکّل و ترک تدبیر در مثنوی، ریشه در تفسیرهای عرفانی قرآن دارد. مولانا این روش تأویلی را آگاهانه به کار بسته و ازاینرو مثنوی را «کشّاف قرآن» نامیده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تفسیر عرفانی؛ مثنوی معنوی؛ حقائق التّفسیر؛ ابوعبدالرّحمن سُلمی؛ سهل بن عبدالله تستری؛ مولوی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 991 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 938 |
||