ارزیابی فرسایش قابلتحمل خاک در مقیاس حوضه آبخیز بر اساس باروری و کیفیت خاک (حوضه حاجی قوشان استان گلستان) | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| مقاله 6، دوره 48، شماره 5، 1396، صفحه 985-994 اصل مقاله (929.35 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2017.218799.667558 | ||
| نویسندگان | ||
| حیدر غفاری* 1؛ منوچهر گرجی2؛ محمود عرب خدری3؛ قربانعلی روشنی4؛ احمد حیدری2 | ||
| 1دانشگاه تهران | ||
| 2استاد گروه مهندسی علوم خاک دانشگاه تهران | ||
| 3دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری | ||
| 4استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی استان گلستان | ||
| چکیده | ||
| فرسایش خاک مهمترین شکل تخریب منابع خاک و منبع آلودگیهای غیرنقطهای بهشمار میرود. هنگامیکه مقدار فرسایش خاک از آستانه قابلتحمل تجاوز کند طیف وسیعی از مشکلات اقتصادی-اجتماعی- محیطزیستی رخ میدهند. روشهای مختلفی برای تعیین فرسایش قابلتحمل ارائه شده است که هرکدام دارای مزیت و محدودیتهای خاص خود هستند. در این پژوهش، روش مبتنی بر شاخص باروری و روش مبتنی بر عمق و کیفیت خاک بهعنوان رایجترین روشها برای تعیین فرسایش قابلتحمل مورد استفاده قرار گرفتند. هر دو روش مجموعهای از ویژگیهای اساسی خاک شامل نفوذپذیری، ظرفیت نگهداری آب، کربن آلی خاک، پایداری خاکدانهها، جرم مخصوص ظاهری و وضعیت حاصلخیزی خاک شامل عناصر غذایی نیتروژن، فسفر و پتاسیم را دربر دارند. نتایج نشان داد بین مقدار فرسایش قابلتحمل محاسبهشده با هر دو روش ارتباط نزدیکی وجود دارد. میانگین وزنی مقدار فرسایش قابلتحمل محاسبهشده برای منطقه موردمطالعه با استفاده از مدل شاخص باروری حدود 2/9 و بر اساس عمق و کیفیت خاک حدود 2/10 تن بر هکتار در سال برآورد شد. هرچند روش مبتنی بر عمق و کیفیت خاک بهعنوان یک روش استاندارد مطرح است اما نتایج نشان داد که روش باروری خاک نیز کارایی قابلقبولی داشته و حتی به لحاظ مفهومی قویتر به نظر میرسد؛ زیرا در این روش، وضعیت باروری خاک سطحی با خاک زیرسطحی مقایسه میشود اما در روش کیفیت خاک فقط به وضعیت فیزیکی و شیمیایی خاک سطحی توجه میشود. از طرف دیگر، روش مبتنی بر عمق و کیفیت خاک، دامنه خاکهای متعلق به یک گروه بسیار زیاد بوده و بنابراین دقت تخمین فرسایش قابلتحمل پایین است. ازآنجاییکه هر دو مدل تنها اثرات درونمزرعهای فرسایش را حساب میکنند، بنابراین مقادیر بهدستآمده بدون درنظر گرفتن اثرات برون مزرعهای فرسایش، برای برنامههای حفاظت خاک منطقه قابل توصیه هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تخریب خاک؛ آلودگی غیرنقطهای؛ حفاظت خاک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,242 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 963 |
||