بررسی بسامدی اختیارات وزنی در قصیدههای ناصرخسرو | ||
| ادب فارسی | ||
| مقاله 9، دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 19، 1396، صفحه 153-168 اصل مقاله (871.17 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2017.211764.698 | ||
| نویسنده | ||
| وحید عیدگاه طرقبهی* | ||
| استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| وزن شعر ناصرخسرو همیشه موردتوجه ادیبان و شعرپژوهان بوده است و همواره این شاعر را با ویژگیهای وزنی خاصش میشناخته اند. با اینهمه، کمتر پژوهش کاملی دربارة ویژگیهای وزنی شعر او صورت گرفته است. در این جستار کوشش در آن بوده است تا با بررسی دقیق بیتبیت شعر ناصرخسرو، دگرگونیهای وزنیای که در شعرش رخ دادهاست، شناسایی و دستهبندی شود و با بهدستدادن بسامد هرکدام از دگرگونیها، تصویر دقیقتری از سبک فردی این شاعر فراهم آید. مهمترین دگرگونی وزنی در شعر ناصرخسرو تبدیل دو هجای کوتاه به یک هجای بلند است که در برخی از کتابهای عروضی با نام تسکین شناخته میشود و در شعر او از دو جهت برجسته است؛ یکی از جهت بسامد بسیار زیاد آن، و دیگری از جهت مواضع رخداد آن در زنجیرة عروضی بیت. این بررسی همچنین گامی است برای تدوین قواعد نامدوّن عروض کهن پارسی که طبیعتاً ملاکهای کار خود را بیشتر در متنهای کهن میجوید تا سخنان عروضنویسان. از مهمترینِ این قواعدِ نامدوّن، میتوان به امکان استفاده از تسکین در رکن نخست مصراع اشاره کرد که تاکنون کمتر بدان اشارت رفته و هنوز به کتابهای عروض وارد نشده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عروض؛ اختیارات شاعری؛ تسکین؛ قلب؛ سبک فردی؛ شعر کهن پارسی؛ وزن شعر ناصرخسرو | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,195 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,827 |
||