ارزیابی چندمعیارۀ تغییرات مکانی شاخص فقر آب در تعدادی از حوضه های آبخیز استان اردبیل | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 6، دوره 4، شماره 4، 1396، صفحه 997-1009 اصل مقاله (858.89 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2017.63231 | ||
| نویسندگان | ||
| رقیه آسیابی هیر1؛ رئوف مصطفیزاده* 2؛ مجید رئوف3؛ اباذر اسمعلی عوری4 | ||
| 1دانش آموختۀ کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی | ||
| 2استادیار گروه منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی | ||
| 3دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی | ||
| 4دانشیار گروه منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی | ||
| چکیده | ||
| منابع آب وجه مشترک اهداف و چالشهای توسعۀ پایدار است و کمبود آن یکی از معضلات بزرگ چندبعدی قرن حاضر است که میتواند سرمنشأ بسیاری از تحولات مثبت و منفی جهان قرار گیرد. اخیراً لزوم ارائۀ شاخصهای جامع و چندبعدی برای ارزیابی وضعیت موجود و پیشبینی وضعیت آیندۀ منابع آب سطحی اهمیت ویژهای پیدا کرده است. به این منظور، شاخص فقر آب برای ارزیابی دسترسی به منابع آب ارائه شده است. در این پژوهش مقدار شاخص فقر آب با درنظرگرفتن معیارهای منابع، دسترسی، مصارف، محیط زیست و ظرفیت اجتماعی- اقتصادی در مقیاس زیرحوضه در استان اردبیل محاسبه شد. در ادامه، با رویکردهای مختلف وزندهی (وزن یکسان به معیارها و هر بار تأکید بر یکی از معیارها در وزندهی) مقدار شاخص فقر آب ارزیابی شد. سپس، حوضههای مختلف بر اساس وزندهیهای مختلف از نظر شاخص فقر آب اولویتبندی شدند. نتایج نشان داد محدودۀ تغییرات مقادیر شاخص فقر آب، در حالتهای مختلف وزندهی بین 22 تا 65 در حوضههای مطالعهشده متغیر است. در وزندهی یکسان به معیارهای شاخص فقر آب، حوضۀ شمسآباد با مقدار 29 فقر آبی بیشتر و حوضۀ پلسلطان با مقدار 58 فقر آبی کمتری در مقایسه با دیگر حوضههای مطالعهشده در استان دارند. مقدار متوسط شاخص فقر آب برای کل حوضههای مطالعهشده در استان اردبیل 43 بهدست آمد که طبق طبقهبندی مرکز اکولوژی و هیدرولوژی والینگفورد، فقر آبی شدیدی دارد. شاخص فقر آب نشاندهندۀ تأثیر ترکیبی عوامل مؤثر بر کمبود و تنش منابع آبی است که امکان اولویتبندی و تدوین نسخههای مدیریتی برای مناطق مختلف را فراهم میکند. باید توجه داشت که تعیین و تحلیل شدت کمبود و تنش منابع آب در مناطق مختلف بر اساس شرایط منابع آب منطقۀ بررسیشده، قابلیت محاسبۀ شاخص، وجود دادهها و نوع معیارهای انتخابی متفاوت خواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اولویتبندی؛ تغییرات مکانی؛ شاخص فقر آب؛ کمبود آب؛ وزندهی چندمعیاره | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,767 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,141 |
||