طرز انوری در غزلها و رباعیها، با تکیه بر ویژگیهای نحوی کلام | ||
| ادب فارسی | ||
| مقاله 2، دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 18، 1395، صفحه 21-40 اصل مقاله (438 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2017.61911 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا ترکی1؛ سمیه رجبی* 2 | ||
| 1دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه تهران | ||
| 2دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| بسیاری از صاحبنظران انوری را در غزل مبدع طریقهای نو دانسته و او را پیشرو و آغازگر راهی خواندهاند که در عاشقانههای سعدی به اوج میرسد، امّا پژوهندگان زبان در بحث از این ابداع به مسائل نحوی کلام کمتر پرداختهاند. هدف این مقاله دستیابی به درک و دریافتی سبکشناسانه از نحو غزلیّات و رباعیهای انوری است؛ چراکه اساساً با واکاوی ویژگیهای نحوی زبان اوست که میتوان دلایل سبکسازبودن وی را توضیح داد؛ شاعری که بر نبوغی زبانی دست دارد و از رفتاری که با زبان در پیش گرفته، آگاه است. در این بررسیها خواهیم دید که بسامد فراوان وجه فعلی «گفتن» و ترکیبهای کنایی، بهکارگیری بیش از دو فعل در یک بیت، پیوستگی معنایی دو مصراع، پنهانکردن عنصر تکرار با بازیهای نحوی و بهرهگیری از امکان تنوع ساخت در زبان، از عناصر مسلط و سبکساز در غزلیّات و رباعیهای انوری است و نیز خواهیم دید که شاعر چگونه با نحوة استفاده از حروف اضافه درجهت شکلگیری فردیّت مستقل سبکی گام برمیدارد و این نخستین گام، برای نخستینبار، همان بارقهای است که این استفادة شگفت را در غزلیّات نابغهای چون سعدی شعلهور میسازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انوری؛ نحو زبان؛ فعل؛ ترکیب کنایی؛ تکرار؛ حروف اضافه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,008 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,752 |
||