ارزیابی آهنگ رفتارزمانی - مکانی بارش دو دهۀ اخیر در ایران | ||
| پژوهش های جغرافیای طبیعی | ||
| مقاله 10، دوره 48، شماره 3، 1395، صفحه 465-484 اصل مقاله (1021.18 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jphgr.2016.60102 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود احمدی* 1؛ عباس علی داداشی2 | ||
| 1استادیار اقلیمشناسی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| 2دانشجوی دکتری آبوهواشناسی شهری، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| هدف از پژوهش حاضر ارزیابی تغییرات زمانی- مکانی بارش در ایران در دو دهة اخیر است. نخست، دادههای پایگاه داده- بارش یاختهای APHRODITE با تفکیک مکانی 25/0 × 25/0 درجة قوسی در بازة زمانی 1/1/1951 تا 31/12/2007 استخراج شد. برای دستیابی به تغییرات دروندههای بارش، از روشهای نوین آمار فضایی مانند خودهمبستگی فضایی موران جهانی، شاخص انسلین محلی موران، و لکههای داغ با استفاده از قابلیتهای برنامهنویسی در دو محیط و بهره گرفته شد. نتایج نشان داد تغییرات دروندههای بارش در ایران دارای الگوی خوشهای بالاست. در این میان، بر اساس شاخص محلی موران و لکههای داغ، بارش در کرانههای ساحلی دریای خزر و بخشهای غرب و جنوب غرب کشور (عمدتاً زاگرس) دارای خودهمبستگی فضایی مثبت (خوشههای بارش با ارزش بالا) است و در بخشهایی از نواحی مرکزی و همچنین بخشهایی از جنوب شرق کشور دارای خودهمبستگی فضایی منفی (خوشههای بارش با ارزش پایین) است. در سایر مناطق، بارش هیچگونه الگوی معنیدار یا خودهمبستگی فضایی نداشته است. به طور کلی، بیشترین تغییر الگوهای بارشی متعلق به فصل پاییز است، سپس فصل تابستان. همچنین، کمترین تغییرات نیز مربوط به فصول بهار و زمستان است. بروندادهای آمارههای مورد مطالعه بیانگر آن است که در دهههای اخیر تغییر اقلیم نمودی آشکارتر یافته و الگوهای پُربارش در مناطق جنوبی در حال عقبنشینی است و فقط در حال محدودشدن به کانونهای عمده در زاگرس و کرانههای دریای خزر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایران؛ بارش؛ پایگاه بارش یاختهای APHRODITE؛ خودهمبستگی فضایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,945 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,152 |
||