پویش شهر شهرگرایی و شهرنشینی در قرون سوم تا پنجم هجری در ایران | ||
| نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی | ||
| مقاله 5، دوره 19، شماره 4، 1393، صفحه 47-64 اصل مقاله (247.63 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfaup.2015.55695 | ||
| نویسنده | ||
| حمیدرضا پارسی* | ||
| استادیار دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| ایران در قرون سوم تا پنجم هجری، شاهدیکی از دورههای رونق شهرنشینیاست. شهر این دوره شهر تجاری، دارای قابلیت تولید صنعتی و فضای شهر تبلور حضور فعال گروههای زندهاندیش است. در خصوص چگونگی روند و تشکل فضایی آن، مباحثات فراوانی بوده و هست. هدف این مقاله تبیین آن از طریق تحلیل پویشهای عمومی توسعه شهرنشینی و شهرگرایی و تبیین ساختار و مفهوم شهر است. روش این بررسی روش تحلیل سیستمی ـ تاریخی است. مباحث اصلی در این تحقیق، بررسی رویکردها و روند تدارک ِتولید مازاد، تحول سیستمی متعادل نیروهای حکومت محلی با بازار، اصناف و سایر بنیانهای اجتماعی آن، توسعه روند شهرنشینی، توسعه شهرگرایی و مهمترین یافته، معرفی ملازمت روند شهرنشینی و شهرگرایی است که رشد شهر آزاداندیش در قرون سوم تا پنجم هجری ممکن کرد. این شرایط در دوره غزنویان و سلجوقیان با چالش مواجه شد: الگوی سیاسی حکام محلی و جانبداری از خلفا، نابودی استقلال نسبی اصناف، منازعات فرساینده گروههای خردگرا و جنبشهای اجتماعی مردمی با خود و با حکومت و منازعات دینی، به تدریج خردگرایی و موسسات مدنی و علمی را در شهر زایل کرد، حاکمیت عقل از صحنة اجتماعی رخت بربست و زوال عقل و عدم ملازمت شهرنشینی و شهرگرایی به پیش شرط زوال شهر آزاداندیش بدل شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پویش شهرنشینی وشهرگرایی؛ حیات مدنی؛ عقل گرایی؛ شهرآزاد اندیش | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4,320 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 9,174 |
||