مطالعه مقایسهای مفهوم قضا و قدر در آثار پیمایشی و غیرپیمایشی (براساس طرح مسئلهای از جمالالدین اسدآبادی) | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| مقاله 2، دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 4، فروردین 1392، صفحه 25-45 اصل مقاله (276.08 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2013.53997 | ||
| نویسنده | ||
| شهناز صداقت زادگان* | ||
| دانشگاه پیام نور | ||
| چکیده | ||
| مسئله پژوهش، برگرفته از آرای جمالالدین اسدآبادی است که کارکرد دین را موجب پیشرفت و تحریف آن را موجب انحطاط دانسته است. قضا و قدر یکی از باورهای دینی بین مسلمانان است که به اعتقاد اسدآبادی، موجب ایجاد انرژی، انگیزه حرکت و تلاش است. در پژوهشهای پیمایشی متداول با الهام از چند نظریهپرداز غربی، به جای قضا و قدر از مفهوم تقدیرگرایی استفاده شده است که معادل جبرگرایی است. این تعریف مورد تأیید آثار نظم (حافظ و مولانا)، نثر (کتب مرجع و مطالعات غیرپیمایشی) و آرای اسدآبادی، اشقر، دوباسکیه، بل و هترلی نیست. مواجهه سوروکین، محسنی، ازکیا و عجمی با تعریف و سنجش جبرگرایانه از تقدیرگرایی، محتاطانه است. آثار غیرپیمایشی با ژرفنگری بیشتر، بعدی از تقدیرگرایی را آشکار کرده که از نگاه سطحی و یکسونگر آثار پیمایشی دور مانده است. تعریف تقدیرگرایی در آثار غیرپیمایشی با تعریفی از مترادف آن، یعنی قضا و قدر که در بین مردم عادی متداول و مورد تأیید اسدآبادی نیز است، قرابت بیشتری دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قضا و قدر؛ اسدآبادی؛ نقد پیمایش؛ جبرگرایی؛ تقدیرگرایی؛ متفکران مسلمان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,817 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,261 |
||