حاکمیت سیاسی در مکتب اعتزال با تأکید بر اندیشۀ قاضی عبدالجبار | ||
| مجله ادیان و عرفان | ||
| مقاله 4، دوره 47، شماره 1، 1393، صفحه 49-70 اصل مقاله (587.3 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrm.2014.53316 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدتقی شاکر* 1؛ عبدالهادی اعتصامی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری کلام امامیه دانشگاه قرآن و حدیث. پژوهشگر | ||
| 2دکتری شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب. | ||
| چکیده | ||
| در این مقاله، بازیابی مؤلفههای اساسی حاکمیت سیاسی از نگاه مکتب اعتزال با محوریت دیدگاه قاضی عبدالجبار بررسی میشود. برایناساس سعی شده با رویکرد توصیفی ‑ تحلیلی از دادههای مطالعاتی به روش کتابخانهای، ریشههای اندیشۀ حاکمیت سیاسی از نگاه مکتب اعتزال با وجود تفاوت و قرائتهای شکلگرفته در این مکتب از حکومت و جایگاه حاکم را ارائه دهد. افزون بر این، بهمسئلۀ ویژگیهای لازم در حاکم و مبانی آن و همچنین موضوع عصمت در اندیشۀ اعتزال پرداخته است. طرح تفکیک امامت فراتر و فروتر و گرایش معتزلۀ بغداد به لزوم امامت فراتر، یکی از جهشهای تفکر در اندیشۀ اعتزال در میان اهل سنت بهشمار میآید. در انگاره اعتزال راه دستیابی به امام از شیوۀ انتخاب، الگو میپذیرد و از آنرو که احتمال خطا در رفتار حاکم جامعه مطرح است، شرایطی برای چگونگی امربهمعروف و نهیازمنکر بهتناسب مراتب آن، در منظومۀ فکری معتزلیان تبیین شده است. نتایج بازشناسی انگارههای معتزلیان در تبیین مؤلفهها و ویژگیهای حاکمیت در تحلیل نقادانۀ میزان پایبندی این جریان به شعار عقلانیت در سنجش مسائل حوزۀ امامت نقشنمایی میکند. اهمیت این امر با توجه به اندیشۀ غالب این تفکر در قرنهای نخست تاریخ اندیشۀ اسلامی و نوع واکنشها به روش و رویکرد اعتزال آشکار میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اعتزال؛ امامت؛ انتخاب؛ عزل و کلام سیاسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 7,155 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,917 |
||