تحلیل بیهنجاریهای ماهانه بارش و دمای ایران و الگوهای فشاری همراهشده با آن در پاییز و زمستان 1403 | ||
| فیزیک زمین و فضا | ||
| دوره 51، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 477-498 اصل مقاله (2.28 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jesphys.2025.394264.1007684 | ||
| نویسنده | ||
| عباس رنجبر سعادتآبادی* | ||
| پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تحلیل دادههای ماهانه دمای هوا و بارش ۱۷۹ ایستگاه همدیدی و دادههای بازتحلیل، بیانگر خشکسالی بیسابقه ایران در پاییز و زمستان ۱۴۰۳ است. بارش پنج ماهه(اکتبر 2024 تا فوریه 2025) نسبت به دوره اقلیمی ۱۹۹۱-۲۰۲۰ با کاهش 2/37 درصدی (7/75 میلیمتر) و دمای آن با افزایش °C8/1 همراه بود. روند بلندمدت ۶۰ ساله نیز روند کاهشی بارش (mm/yr103/0-) و افزایشی دما (/yr °032/0+) را نشان میدهد. در ماههای اکتبر، نوامبر، دسامبر، ژانویه و فوریه بهترتیب حدود 70، 81، 95، 94 و 71 درصد ایستگاهها، درصد تغییرات بارش منفی را گزارش کردهاند، که نشانهای از خشکسالی شدید و فراگیر است. ژانویه ۲۰۲۵ سومین ژانویه خشک در ۷۴ سال اخیر بود، در حالی که نوامبر ۲۰۲۴ با بیهنجاری دمایی °C05/2+ پس از سالهای ۲۰۲۳ و ۱۹۹۸ سومین نوامبر گرم این دوره بوده است. طی دوره مورد مطالعه، گسترش سامانههای پرفشار از دو محور، فلات تبت بهسمت ایران و اروپا بهسمت مدیترانه، همراهبا تقویت پرارتفاع جنب حاره، افزایش بادهای غربی ترازهای زبرین وردسپهر، بیهنجاریهای مثبت قوی فشار سطح دریا و ارتفاع تراز 500 هکتوپاسکال بر روی اروپا و دریای مدیترانه قابلقابلملاحظه بوده است. چرخش ساعتگرد محور جت اطلس شمالی نسبت به شرایط اقلیمی آن، افزایش بادهای غربی شدید در عرضهای جغرافیایی جنب حاره و ارتقای همرفت در اقیانوس هند از مهمترین ویژگیهای الگوهای بزرگ مقیاس غالب بوده است که مجموع این عوامل، شرایطی جوی را ایجاد کرد که مانع فعالیت و عمیق شدن ناوههای ارتفاعی به عرضهای جنوبیتر، بهویژه بر روی دریای مدیترانه طی این مدت شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کاهش بارش تجمعی؛ بیهنجاریهای دمایی؛ دینامیک جت؛ ناوه مدیترانه؛ ایران | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,306 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 752 |
||